|
Kuduz tüm sıcak kanlı hayvanların beyinlerinde yerleşen ve oradan sinirler yoluyla tükrük bezlerine gelerek salyadan yaraya bulaşan bir hastalıktır. Kuduza köpek, kedi, koyun, keçi, sığır, at gibi evcil hayvanların yanı sıra kurt, tilki, çakal, fare, sincap, gelincik gibi yabani hayvanlar ve insanlarda görülür. Yılan, kurbağa, kertenkele gibi soğukkanlı hayvanlar kuduz virüsünü taşımalarına rağmen hastalanmazlar; ancak ısırdıkları herhangi bir hayvana virüsü bulaştırırlar.K
Hastalığın Bulaşması : Hastalık, kuduz virüsü tarafından meydana getirilir. Virüsün vücuda girmesi için hayvanın ısırması, tırmalaması veya salyasının araya bulaşması gerekir. Virüs vücuda girdiği yerde bulunan sinirler yoluyla beyne gider, yerleşir ve orada çoğalır. Beyinde çoğalan virüs tekrar sinirler yoluyla tükrük bezlerine gider ve salyaya geçer. Kuduzlu bir hayvan diğer bir hayvanı veya insanı ısırdığı zaman hastalığı bulaştırmış olur. Isırılan yer beyine ne kadar yakın ise hastalık o kadar kısa zamanda meydana gelir. Hastalığın kuluçka süresi ısırılma yerinin beyine olan uzaklığına, yaranın durumuna ve tedavi edilip edilmemesine bağlı değişiklik gösterir. Bu süre kesin olmamakla beraber; İnsanlarda 27-64 gün Köpeklerde 20-60 gün Kedilerde 14-30 gün arasındadır. Klinik Belirtiler : Genel olarak tüm hayvanlar : - Sakin devre
- Saldırgan Devre
- Felç Devresi olmak üzere 3 devreden şekillenir.
Köpekler : Sakin devrede köpeklerin ani olarak huyu değişir. Sahiplerini tanımazlar ve evden uzaklaşırlar.. Bu devre 2-3 gün kadar sürer, sonra saldırgan devre başlar. Hayvan huzursuzdur, sağa sola saldırır. Ses ve ışığa duyarlıdır; göz bebekleri genişler. Odun, taş ve ot gibi yabancı cisimleri yer. Sesi kalınlaşır, havlama tipik ulumaya döner. Hayvan salyasını yutamadığı için ağızdan bol salya akar. Bazen hayvan bu devrede ölür. Ölmeyecek olursa felç devresi başlar. Felç arka ayaklardan başlayarak tüm vücuda ayılır. Hayvan felç nedeni ile yemek yiyemez ve su içemez, dolayısı ile suya ve yemeğe karşı bir hırs duyar bu durum halk arsında sudan korkma olarak yorumlanır. Hayvan giderek zayıflar ve 1-2 günde ölür.Kediler :Kedilerde görülen tüm bulgular köpeklerdeki ile aynıdır. Hayvanlar üzerlerin gidilince hemen insanın yüzüne doğu sıçrarlar. Bu durum yaraların beyne yakın olması nedeni ile çok tehlikelidir. Sığırlar :Sığırlara kuduz, kuduz bir köpeğin veya farenin ısırması ile geçer. Durgunluk, halsizlik, iştahsızlık ve süt veriminde ani düşme vardır. Hayvan yemi ağzına alır fakat yutamaz, ağzının kenarından geri düşürür. Su içemez. Gözleri büyümüştür, sabit bir noktaya bakar, devamlı böğürür. Felç başladıkta 3-6 gün sonra ölüm görülür.Koyun ve Keçiler :Koyun ve keçilerde saldırganlık görülmez. Huzursuzdurlar, gözleri kızarır, gözbebeklerinden biri büyük diğeri küçüktür. Koyunlar felç başladıktan 3-5, keçiler ise 8-10 gün içinde ölürler.Tanı için beyin dokusu mikroskobik olarak incelenerek Negri Cisimcikleri aranır.Korunma :Hastalıktan korunma aşı ile olur. Aşılar 1 yıl süre ile hayvanları kuduza karşı korurlar. |
